De warmtewerkgroep
Alternatieven voor grootschalige warmtenetten
De warmtewerkgroep
Alternatieven voor grootschalige warmtenetten
Grofweg de helft van de energie die Nederland gebruikt, gaat op aan verwarmen. Daar ligt dus een flinke kans voor verduurzaming. Dat kan individueel, met je eigen warmtepomp, of collectief, door aan te sluiten op een groot (of klein) warmtenet.
Energiek Leiden liet dit jaar een advies uitbrengen over de manier waarop we als coöperatie Leidenaren kunnen helpen bij het vinden van de beste warmteoplossing.
Een goede warmteoplossing moet wat ons betreft aan deze eisen voldoen:
- Bewoners hebben zeggenschap over de keuze voor de beste warmteoplossing voor hun woning of wijk. Dat betekent dat ze ook de mogelijkheid hebben om als coöperatie zelf een warmteoplossing in beheer te nemen en zo invloed uit te oefenen op de duurzaamheid en betaalbaarheid.
- Er is ruimte voor kleinschalige, flexibele en gecombineerde oplossingen, naast mogelijke grootschalige oplossingen zoals restwarmte uit de industrie. Alle lokale, duurzame bronnen die we hebben moeten gebruikt worden. We hebben een voorkeur voor (zeer) lagetemperatuuroplossingen.
We hebben dit jaar een kwartiermaker Warmte aangesteld: Gilbert de Nijs. Hij is het eerste aanspreekpunt voor iedereen die vragen heeft over warmte en heeft geregeld overleg met de gemeente. Zo kunnen we aansluiten bij de stadsbrede plannen en het ook laten weten als we twijfels hebben of die in het belang van de bewoners zijn.
Er is in Leiden al een flink aantal bewonersgroepen die samen een collectieve warmteoplossing voor hun wooncomplex, straat of buurt uitdokteren. Het merendeel van hen zit in de warmtewerkgroep van Energiek Leiden, waar ze kennis en ervaringen uitwisselden. Dat leidt in de praktijk tot versnelling van de plannen en tot een betere basis ervan.
Energiek Leiden nam in het najaar deel aan 2 door de gemeente georganiseerde avonden. Samen met de andere bewonersgroepen uit Leiden namen we daar het document Uitgangspunten Gebiedsgerichte Warmtetransitie (UGW) door, waarin de gemeente de kaders voor het warmtebeleid vastlegt. We hebben het als zeer positief ervaren dat de gemeente ons in zo’n vroeg stadium heeft betrokken bij de beleidsontwikkeling, maar blijven zorgen houden over de beperkte zeggenschap van bewoners, met name in wijken waar grootschalige netten worden aangelegd. Deze zorgen hebben we ook geuit in een formele zienswijze.
De warmtewerkgroep van Energiek Leiden laat zien hoe krachtig het kan zijn als mensen elkaar vinden in een gezamenlijke ambitie. Door kennis, ervaring en vooral onderlinge steun te delen, maken ze stap voor stap een duurzamer Leiden mogelijk. Lees hieronder het interview met Leo Joosten, een van de leden van de warmtewerkgroep.
Interview Leo Joosten
‘De kracht van de Warmtewerkgroep’
In de Warmtewerkgroep van Energiek Leiden wisselen initiatiefnemers rond bodemenergie met elkaar uit hoe ze met lokale warmte-initiatieven van idee naar uitvoering kunnen komen. Maandelijks wisselen zij kennis en ervaring uit. De nadruk daarbij lag in 2024 op het realiseren van miniwarmtenetten. Wat opvalt is niet alleen de drive en vastberadenheid van de deelnemers, maar vooral het onderlinge vertrouwen en de morele steun die zij elkaar bieden.
“Het gevoel dat je niet de enige gekke Henkie bent.” Zo verwoord Leo Joosten dat gevoel van onderlinge support, “En dat gevoel is belangrijk in lastige trajecten waar we in zitten.”
Leo is bewoner van de Oranjerie, een duurzaam wonen project in Leiden met 20 label A woningen. Maar de ambitie ging verder. De CV-ketels die nog op gas draaiden, moesten vervangen worden door een duurzamer alternatief. “Bodemwarmte kwam uit ons onderzoek als de beste optie naar voren”, legt Leo uit. “Het was niet alleen goed voor de duurzaamheid, maar het biedt ook de mogelijkheid om te koelen en er is geen lawaai-overlast.”
Met die gedachte in het achterhoofd sloot de Oranjerie zich aan bij de Warmtewerkgroep van Energiek Leiden. Leo herinnert zich de eerste bijeenkomsten: “In het begin was het echt pionieren, We zaten daar met allemaal beginnende initiatieven en dat bleek juist een enorme meerwaarde, want zo hoefden we niet allemaal het wiel opnieuw uit te vinden. We konden snel van elkaar leren, over techniek en financiën, maar ook hoe je omgaat met aannemers en zo.”
Wat begon als een uitwisseling van kennis, is inmiddels uitgegroeid tot een hechte samenwerking. Leo ziet de kracht van de groep toenemen: “We zijn ook steeds meer strategisch gaan samenwerken. Samen kunnen we ons bijvoorbeeld sterker positioneren richting de gemeente. Eind 2024 hebben we samen met Energiek Leiden een brief gestuurd naar de wethouder Yvonne van Delft over de obstakels die we allemaal tegenkomen. De beleidsambitie van de gemeente om lokale warmteprojecten te realiseren is groot, maar op uitvoeringsniveau is dat nog lang niet altijd gemeengoed. Door samen op te trekken, kunnen we doorbraken realiseren.”
Of het aan die brief gelegen heeft, is altijd maar de vraag, maar kortgeleden kwam er groen licht voor de Oranjerie om verdere stappen te gaan zetten. De hartverwarmende reacties van de andere deelnemers van de Warmtewerkgroep zal Leo niet snel vergeten: “Vergis je niet, het kost tijd en soms ook veel frustratie om een initiatief van de grond te krijgen. Maar als je dan ziet dat we vooruitgang boeken, geeft dat iedereen nieuwe energie.” Leo benadrukt dan ook het aspect van de onderlinge morele steun “Als nieuwe initiatieven zich bij ons aansluiten, is dat wat ik ze van harte gun”, zegt Leo. “Ze moeten hun eigen meerwaarde eruit halen, maar daarbij kunnen ze wel degelijk gebruik maken van de kennis, ervaring en het enthousiasme van andere Leidenaren. En de Warmtewerkgroep ontwikkelt zich ook in beleidsmatige richting. In december hebben leden van de Warmtewerkgroep bijvoorbeeld gereageerd op de concept-uitgangspuntennotitie Gebiedsgerichte Warmtetransitie van de gemeente Leiden. De werkgroep is zelfs in gesprek met het PBL over de uitgangspunten van de maatschappelijke kostenberekeningen van de warmtetransitie, omdat het er op lijkt dat die wel sterk in het voordeel van grootschalige warmtenetten zijn opgesteld. “Ik ben benieuwd hoe de Warmtewerkgroep zich verder ontwikkelt, zonder dat we de doelen van het eerste uur uit het oog verliezen.”
De Warmtewerkgroep van Energiek Leiden laat zien hoe krachtig het kan zijn als mensen elkaar vinden in een gezamenlijke ambitie. Door kennis, ervaring en vooral onderlinge steun te delen, maken ze stap voor stap een duurzamer Leiden mogelijk.
